PORTAKAL

Latince ismi : Citrus sinensis

Citrus sinensis`in meyvesine, "acý/ekþi portakal" olarak da anýlan Citrus aurantium`un meyvesinden ayýrabilmek için, "tatlý portakal" da denir

Portakal, besin deðeri yönünden zengin ve sevilen bir meyvedir. Önemli bir askorbit asit kaynaðýdýr. Vitamin özellikle C vitamini yönünden oldukça zengin olan portakal, soðuk algýnlýklarýnda, nezle ve griplerde birebirdir. Genelde kabuklarý soyularak yenilen portakalýn suyu da kendisi kadar yaygýn tüketilir. Doðal haliyle içildiði gibi alkollü ve alkolsüz kokteyllerde de kullanýlan meyve sularýndan biridir. Çok sayýda keseciklerle dolu olan kabuðundan parfüm, þeker sanayilerinde yararlanýlýr, serinletici içitlerin yapýmýnda uçucu yaðlarý çýkarýlýr

Turunçgiller familyasýndan bir aðaçtýr. Boyu 2-10 m arasýnda deðiþir. Yapraklarý sert dayanýklý ve düz kenarlýdýr. Meyvesi C vitamini bakýmýndan zengindir. Kabuðunun altýnda sarýmtýrak, bazýlarýnda ise kýrmýzý renkte sulu ve dilimli bir öz bulunur. Kabuklarýndan portakal esansý elde edilir. Eczacýlýkta ve gýda sanayiinde kullanýlýr. Çiçeklerinden de portakal çiçeði esansý yapýlýr.

Turunçgillerden bir meyve. Akdeniz çevresinde ve sýcaklýk ortalamasý 23° ilâ -3°C arasýnda olan yerlerde yetiþen aðaçlardýr. Bu aðaçlarýn meyveleri portakal adini alýr. Portakal meyveleri tam yuvarlak veya yumurta seklindedir. Kabuklarý sarimsi turuncu renkte, hoþ kokulu ve suyu mayhoþ tatlýdýr. Portakal aðacý genellikle 2-3 m boyundadýr. Verdiði meyve de 500-600 civarýndadýr. Yapraklarý sert ve düz kenarlýdýr. Kökleri derine iner. Portakal çiçekleri beyaz, beþ çanak ve taç yapraklý olup hoþ kokuludur. Meyvelerin kabuðunun hemen altýnda beyazýmsý ve acýmsý lezzette albedo kýsmý bulunur. Meyveleri sarimsi-kýrmýzý renkli çok gözlü ve gözleri etli tüylerle doludur. Meyve kabuðu derimsi olup çok sayýda salgý cepleri taþýrlar.

Portakalýn çekirdekli ve çekirdeksiz çeþitleri vardýr. Çekirdeksiz cins olan Finike, Mersin ve Hatay’da yetiþen “yafa portakalý” kalýn kabuklu ve uzunca meyvelidir. Kabuklarýndan reçel yapýlýr. Dörtyol portakalý ise çekirdeklidir. Ince kabuklu ve suludur. Washington meþhur olup çekirdeksizdir.

Türkiye’de yetiþtiði yerler: Güney Anadolu ve Doðu Karadeniz (Rize çevresi).

Kullanýldýðý yerler: Kabuklarýndan portakal esansý elde edilir. Bundan dolayý kabuk, çiçek ve yapraklarýndan parfümeride koku ve lezzet vermekte kullanýlan uçucu yaðlar elde edilir. Organik asitler, sekerler ve C vitamini yönünden zengindir. Ayrýca ilâçlarýn terkibine de girerler. Portakal çiçeklerinin kaynatýlmasýndan elde edilen su, spazm giderir. Portakal kabuklarýndan yapýlan þurup ise mide hastalýklarýnda kullanýlýr. Soðuk algýnlýðý, grip ve nezlede faydalýdýr. Ateþi düþürür. Seker hastalarýna faydalýdýr. Cildi güzelleþtirir

Kullanýldýðý yerler:
Çiçeklerinin kaynatýlmasýyla elde edilen su, spazm giderir. Kabuklarýndan yapýlan þurup ise, mide hastalýklarýnda kullanýlýr. Damar sertleþmesini ve felci önler. Soðuk algýnlýðý, grip ve nezlede faydalýdýr. Yorgunluðu ve sinir bozukluðunu giderir. Cildin güzel olmasýný saðlar. Kansýzlýðý giderir. Hazmý kolaylaþtýrýr. Karaciðeri çalýþtýrýr ve safra ifrazatýný artýrýr. Ateþi düþürür. Nekahat devresini kýsaltýr. Vücuda enerji verir. Þeker hastalarýna faydalýdýr. Susuzluðu giderir. Zayýflatýcýdýr. Mide hastalýklarýndan þikayet edenler portakal yememelidir

Sýcacýk turuncu rengi, parlak kabuðu ve yuvarlak formuyla gerçek bir güneþi andýran portakal, kýþ aylarýnýn vazgeçilmez ve en bilindik meyvesidir. Bugün elmadan sonra dünyanýn en çok tüketilen meyvesi olan portakal, asýrlar boyu az bulunan bu nedenle lüks lezzetler arasýnda yer almýþtýr. Hastalara þifa niyetine yedirilmiþ, sofra dekorasyonunda kullanýlmýþ, armaðan olarak verilmiþtir.
.Ýlk çaðlarýn "altýn elma"sý portakal, türüne göre az ya da çok kalýn ve içi keseceklerle dolu beyaz kabukla kaplý, etli, sulu, tatlý bir meyvedir. Navel portakal, çekirdekli veya hemen hemen çekirdeksiz sarý portakal, kan portakalý, ekþi olmayan portakal olmak üzere baþlýca dört gruba ayrýlýr.

Özel kokulu bir yað içeren ve turunçgiller ailesinden kabul edilen bu meyvenin anavataný Çin'dir. Daha sonra baþta Ýspanya ve tüm Akdeniz ülkelerinde, Güney Afrika ve Amerika gibi sýcak bölgelerde üretilmeye baþlanmýþtýr. Portakalýn yafa ( þamutu ), washington navel portakalý, ince kabuklu, karýn kýsmý geniþ meme portakalý, valensiya gibi türleri Türkiye'de Akdeniz bölgesinde özellikle Antalya ve Ýçel'de yetiþtirilmektedir.

Portakal, besin deðeri yönünden zengin ve sevilen bir meyvedir. Önemli bir askorbit asit kaynaðýdýr. Vitamin özellikle C vitamini yönünden oldukça zengin olan portakal, soðuk algýnlýklarýnda, nezle ve griplerde birebirdir. Genelde kabuklarý soyularak yenilen portakalýn suyu da kendisi kadar yaygýn tüketilir. Doðal haliyle içildiði gibi alkollü ve alkolsüz kokteyllerde de kullanýlan meyve sularýndan biridir. Çok sayýda keseciklerle dolu olan kabuðundan parfüm, þeker sanayilerinde yararlanýlýr, serinletici içitlerin yapýmýnda uçucu yaðlarý çýkarýlýr.

Portakal, besin deðeri yönünden zengin ve sevilen bir meyvedir. Önemli bir askorbit asit kaynaðýdýr. Vitamin özellikle C vitamini yönünden oldukça zengin olan portakal, soðuk algýnlýklarýnda, nezle ve griplerde birebirdir. Genelde kabuklarý soyularak yenilen portakalýn suyu da kendisi kadar yaygýn tüketilir.

Doðal haliyle içildiði gibi alkollü ve alkolsüz kokteyllerde de kullanýlan meyve sularýndan biridir. Çok sayýda keseciklerle dolu olan kabuðundan parfüm, þeker sanayilerinde yararlanýlýr, serinletici içitlerin yapýmýnda uçucu yaðlarý çýkarýlýr.

Fransýzlarýn portakallý ördeðini bilmeyenimiz yoktur. Çið haliyle tüketilmesinin yaný sýra reçeli , konservesi yapýlan portakal günümüz mutfaklarýnda çokça kullanýlan bir lezzet halini almýþtýr. Pasta, tatlý , reçel yapýmýnda kullanýlan portakal, özellikle Fransýz mutfaðýnda ve kümes hayvanlarýyla piþen yemeklerde çokça tercih ediliyor.