CÝVANPERÇEMÝ

Latince ismi : Achillea millefolium

Diðer isimleri :

Binbiryaprak, Yaþlý Adam Biberi, Asker Yarasý, Þövalye Binyapraðý, Bin ot, Burun kanamasý, Marangoz Otu, Kan deðeri, Saðlam Ot

Yetiþtiði yer

    Civanperçemi, yýl boyu süren, Avrupa ve Asya’nýn yerel þifalý otudur. Kuzey Amerika’da ve dünyanýn diðer tüm ülkelerinde kabul görmüþtür. Civanperçemi çok yaygýn olarak yol kenarlarý boyunca, eski alanlarda, çayýrlarda, doðudaki meralarda, Amerika Birleþik Devletleri’nde ve Kanada ‘da bulunmaktadýr.

Yetiþtiriliþi 

    Civanperçemi, verimsiz topraklarda bile kolaylýkla yetiþtirilir. Kuru topraðý, güneþ gören bir þekilde yerleþtirmeniz tavsiye edilir. Bu bitki çok iyi bir dosttur.

Taným

    Civanperçemi 10 – 20 inç yüksekliðinde büyür, tek dallýdýr, lifli ve tüylüdür. Birbiri ardýna sýralý olan yapraklarý 3 – 4 inç uzunluðunda ve 1 inç geniþliðindedir. Tabanýndaki göbeði daha geniþtir, dalýný kavrar. Yaprak þekli, çok parçacýklar halinde aþk merdiveni gibi kesik kesiktir. Yapraklarý koyu yeþildir üstü tüylerle kaplý bir görüntü verir. Çiçekleri, çeþitli ve üzeri düz demetler halindedir, beyaz çiçeklerinin tepeleri küçük ve pek çok kalabalýk çiçekten ibarettir. Minicik olan çiçeklerinin her biri papatyayý andýrýr. Tüm bitki daha çok veya az tüylüdür, beyaz çiçekli olanýn tüyleri ipek gibidir. Çiçekleri Mayýs – Aðustos arasý açar. Dalý büzgülüdür, yapraklarý ve çiçeði açar ve kuruduktan sonra þifalý ot olarak kullanýlýr. Kuru olan bu þifalý ot baharat olarak ya da tat vermek için yenilebilen bir bitkidir, adaçayý gibi keskindir.

Özellikleri 

    Civanperçemi ilaç gibi kullanýlabilen, çok deðerli bir þifalý ottur. Birçok bilimsel kanýtýyla alternatif týpta, bir antiseptik *( cilde ve dýþarý açýlan boþluklarýn mukozasýna dýþtan uygulanarak kullanýlan antimikrobik madde), antipasmodik *( spazmý önleyen veya yok eden madde), astrenjan *( vücutta yumuþak dokularýn kasýlmasýný saðlayan, kanamayý ve salgýlamayý kontrol altýna alan madde), karminatif *( mide ve baðýrsaklardaki aþýrý gazý yok eden madde), diyaforetik *(terlemeyi arttýran madde), sindirimi kolaylaþtýrýcý, uyarýcý *( psikiyatride; beyin ve sinir sisteminin iþlevini hýzlandýran kimyasal madde), tonik ve vazodilator *( damar düz kasýný gevþeterek damarý geniþleten) olarak kullanýlýr. Civanperçemi, soðuk algýnlýðý, kramplar, ateþlenmeler, böbrek düzensizlikleri, diþ aðrýlarýna karþý, tahriþ olmuþ cilde, kanamalar ve kadýnlarýn adet dönemini düzene sokmak için kullanýlýr. Safra akýþýný uyarýcýdýr ve kaný temizler. Þifalý çayý, þiddetli soðuk algýnlýklarý ve gripler için, mide ülserleri için, mide kramplarý, apseler, travma ve kanamalar için ve iltihap azaltýcý olarak kullanýlan çok iyi bir ilaçtýr. 

Reçete 

Bir aromatik çaya : 1 çay kaþýðý kurutulmuþ otu 1 fincan kaynamýþ suya ekleyin, tadýný tatlýlaþtýrmak için 10 dakika demlemeye býrakýn. Yatma vaktinde alýnýz.

Kandil çiçeði, bindir yaprak otu adlarýyla da tanýnan civanperçemi bitkisi, özellikle  kadýnlar için vazgeçilmez bir yardýmcýdýr. Hem bitki uzmaný hem de bir rahip olan Kneipp yazýlarýnda civanperçemi için söyle der; "arada sýrada da olsa, hanýmlar ona el atsalardý pek çok hastalýðý çekmemiþ olurlardý."

 Bu bitki, bayanlarýn sancýlý ve depresif gecen regl dönemlerinde, menopoz öncesi ve sonrasý çekilen rahatsýzlýklarda çok etkilidir.

 Ayni zamanda kadýnlarýn üreme organlarý için de pek çok faydasý vardýr. Rahim kanseri, çeþitli rahim rahatsýzlýklarý, yumurtalýk iltihaplarýnda içilen civanperçemi çaylarý çok yararlýdýr. Miyomlar ve beyaz akýntýlar için, yarým banyolar tavsiye edilebilir.

  Yarým banyo için; 100 gr civanperçeminin yaprak ve çiçekleri tam olarak geceden soðuk suyun içine konur. Ertesi gün kaynama derecesine kadar ýsýtýlýp, banyo suyuna ilave edilerek kullanýlýr. Yalnýz banyo sýrasýnda böbrek bölgesi suyun dýþýnda kalmalýdýr. 15 k. suda kalýnýr banyo sonrasý kurulanmadan havluya sarýnarak bir saat kadar dinlenilir.

  Çay; Bir dolu tatlý kasýðý civanperçemi ¼ litre kaynar suya ilave edilerek 3 k. demlenir, sonra süzülerek, sýcak olarak yudum yudum içilir. Oldukça acý olan bu çayý içerken, þeker, tatlandýrýcý gibi ilaveler yapmamak gerekir. Bitki çaylarýna eklenen bu ilaveler, bitkilerin içindeki kimyasal maddelerle  reaksiyon verebilirler. Maksimum fayda saðlamak için bunlara dikkat etmek gerekir. Bizim bayanlara tavsiyemiz, hiç olmazsa yýlda iki kez birer haftalýk kür olarak  bu bitkiyi tüketmeleridir.

  Eski þifa kitaplarýnda civanperçemi “tüm hastalýklarýn çaresi” olarak anýlýr. Kaný temizleme özelliðine sahip olan bu bitki, ayrýca Hepatit-B, mide, hazýmsýzlýk, romatizma, karaciðer rahatsýzlýklarý, baðýrsak iltihaplarý ve hareketlerini düzenlemede çok faydalýdýr.

Civanperçemi, dolaþým sistemi rahatsýzlýklarýnda ve damar spazmlarýný hafifletmek için de tavsiye edilir.

Bitkinin kullanýlan kýsmý, yapraklý ve çiçekli dallarýdýr. Dallar ve çiçekler henüz tamamen açýlmadan toplanýr ve gölgede kurutulur. Bitkinin bu kýsýmlarý uçucu yað, sabit yað ve acý glikozit maddelerini ihtiva ederler. Kuvvet verici, uyarýcý, idrar ve gaz söktürücüdür. Ýçersindeki Sincolden dolayý antiseptik, balgam söktürücü ve midevidir. Yara iyi edici bir özelliði vardýr. Basurda sulu hulasasý fitil halinde verilir.

Hayatýmýzdan ayrý düþünemeyeceðimiz bir þifalý bitkidir. Türkiye'de 40 kadar civanperçemi türü bulunmakta ve bunlarýn birçoðu  kullanýlmaktadýr. Türlerine göre 5-100 cm yükseklikte, yapraklar yünlü gibi tüylü ve parçalý, çiçekleri ; beyaz, fildiþi beyazý, soluk sarý veya altýn sarýsý rengindedir. Çok yýllýk ve otsu bir bitkidir. Mavimtrak renkli bir uçucu yað taþýr. Bu uçucu yaðda azulen, limonen, sineol, borneol, pinenler, seskiterenler vardýr. Bitki çayýrlarda, dar tarla yollarýnda, yol kýyýlarýnda ve tahýl tarlalarýnýn kenarlarýnda kümeler halinde yetiþir. Güneþli havalarda çevresine aromalý keskin bir koku yayar. Aslýnda çiçekleri, güneþin en etkili olduðu saatlerde toplamak gerekir, çünkü o sýralarda eterli yaðlarý ve þifalý gücü doruk noktasýnda olur. (Referans2: Prof. Dr.Turhan Baytop)

Civanperçemi oturma banyolarý da saðlýk için çok yararlýdýr. Kol ve bacaklardaki sinir iltihaplanmalarýnda, civanperçemi katkýsýyla yapýlacak kol ve bacak banyolarý çok rahatlatýcýdýr. Fakat, bitki öðle güneþinde toplanmalýdýr.

    Dr. Lutze, civanperçemini þu hastalýklara öneriyor: (Referans1: M.Treben)

·         Kanýn kafaya sancýlý biçimde basýncý

·         Baþ dönmesi

·         Bulantý

·         Göz sulanmasý eþliðindeki göz rahatsýzlýklarý

·         Göz sancýlarý

·         Burun kanamasý

·         Hava þartlarýndan kaynaklanan migren krizi

   Düzenli olarak içilen bitki çayý ile migren tümüyle iyileþebilir.  Bedeni temizleyici etkisi sayesinde, yýllar boyu yer etmiþ hastalýklarý bedenimizden

dýþarý atabiliriz. Civanperçeminin en iyi biçimde ve doðrudan kemik iliðini etkilediðini ve orada  kan üretimini düzene soktuðunu özellikle belirtmek gerekir. Bu gücü sayesinde bitki, kemik iliði hastalýklarýnda, çay kürleri, banyolar  ve tentür kullanýmý yolu ile yardýmcý olabilir.  Mide kanamalarýnda ve basur (hemoroid) kanamalarýnda olduðu kadar, mide basýncý ve mide yanmalarýna karþý bitki çayý çok kýsa sürede baþarý saðlayabilir. Soðuk algýnlýklarýnda, sýrt veya romatizma aðrýlarýnda bitki çayý elden geldiðince sýcak olarak içilmelidir. Bitki çayý böbreklerin düzenli çalýþmasýný saðlar, iþtahsýzlýðý giderir, gazlarý ve mide kramplarýný, karaciðer düzensizliklerini, mide ve baðýrsak kanalý iltihaplarýný iyileþtirmeye yardým eder ve baðýrsak beze çalýþmalarýný düzenleyerek, dýþkýlamayý kolaylaþtýrýr. Kan dolaþýmýna ve damar kramplarýna karþý çok etkili olduðu için bitki çayýný koroner yetmezliðinde de önerilebilir. Rahatsýz edici vajinal kaþýntýlar, bitkinin kaynama suyu ile yapýlan yýkama ve oturma banyolarý sayesinde yok olabilirler. Civanperçemi çiçeklerinden, basura karþý etkili bir merhem hazýrlanabilir. (Referans1: M.Treben)

UYARILAR:

Civanperçeminin gebelik süresince kullanýlmamasý tavsiye edilir. Bazý duyarlý kiþilerde alerjik tepkilere yol açabilir. Baþkaca bilinen bir yan etkisi yoktur.