LÝMON

Latince ismi : Citrus

Limon, ýlýman iklime sahip bütün memleketlerde kültür þekilleri yetiþtirilen yaprak dökmeyen, uçucu yað taþýyan küçük aðaçlarýn meyvesidir. En çok bilinen Narenciye türlerinden biridir.

Yumurta biçiminde, kabuðu güzel kokulu, suyu ekþi olan meyvedir. Kabuklarýndan limon esansý çýkarýlýr. C vitamini, þeker, müsilaj, sitrik asit ve tuzlarý bakýmýndan zengindir.

Kullanýldýðý yerler:
Ateþi ve tansiyonu düþürür. Kaný temizler. Susuzluðu giderir. Kalbi kuvvetlendirir. Damar sertliði ve romatizmada faydalýdýr. Gribin çabuk atlatýlmasýný saðlar. Mide, baðýrsak ve idrar yollarýndaki mikroplarý öldürür. Gýda zehirlenmesini önler. Ýdrar söktürür. Böbrek ve mesane kum ve taþlarýnýn düþürülmesine yardýmcý olur. Yüzdeki sivilceleri geçirir. Cildin güzelleþmesini saðlar. Karaciðer hastalýklarýnda faydalýdýr. Diþleri beyazlatýr ve diþ etlerini kuvvetlendirir. Nezlede þikayetleri geçirir. Skorbüt hastalýðýnda faydalýdýr. Boðaz ve bademcik iltihaplarýnýn giderir. Ýshali keser. Kansýzlýðý önler. Fazla aybaþý kanamasýný önler. Nasýrlarý söker. Mide aðrýlarýný dindirir. Baþ aðrýlarýný ve vücut aðrýlarýný keser. Yüz çillerinde faydalýdýr.

LÝMON NEDEN EKÞÝDÝR?

Bu soru 'limonun ekþi olmasýna yol açan nedir' þeklinde sorulsaydý cevabý basitti, 'içindeki asit oraný.' Ekþiliðin asit oranýnýn yüksekliðinden kaynaklandýðý kabul edilir ama ikisi arasýndaki bað bu kadar basit deðildir. Deðiþik asitler farklý tatlardadýrlar. Ekþilik asidin miktarý ve çeþidinin yaný sýra gýdanýn diðer bileþenleri özellikle þekerlerin varlýðý ile de ilgilidir.

'Limonun tadý niçin ekþidir' sorusunun cevabý ise tam belli deðildir. Tabiat kurallarýna göre limonun ekþi olmamasý gerekiyor. Limon parlak renkli, hoþ kokulu bir meyvedir. Meyve ise bitkide tohumlan taþýyan organdýr. Genellikle tatlý, sulu ve etli olur. Meyvelerin en temel görevlerinden biri tohumlarýn olabildiðince uzak bir alana yayýlmalarýný saðlamaktýr. Böylece tohumlarýn ana bitkinin dibine düþerek onun besinini bölüþmesi ve burada çimlenen fidelerin sýkýþýk biçimde büyümeleri önlenmiþ olur.

Bazý meyve türlerinde tohumlar paraþüte benzeyen tüy demetlerinin yardýmýyla uçarak bitkiden uzaklaþýrlar. Bazý kuru meyveler kendiliklerinden yarýlýp açýlýrlar ve bitki rüzgarda sallandýkça tohumlan çevreye saçýlýrlar. Bazýlarý ise birdenbire patlayarak tohumlarýný hýzla çevreye fýrlatýrlar. Doðadaki meyvelerin çoðunluðunda ise tohumlar baþta kuþlar olmak üzere çeþitli hayvanlar tarafýndan çevreye yayýlýrlar.

Meyveler parlak renkleri, hoþ kokularý ve tatlarý ile hayvanlarýn dikkatlerini çekerler. Hayvanlar, yedikleri meyvelerin etlerini sindirip sert çekirdeklerini yani tohumlarýný dýþkýlarýyla kilometrelerce öteye atarlar. Böylece tohumlarýn çok uzaklara yayýlmalarýna aracý olurlar.

Limon meyvesinin etli içi o kadar ekþidir ki, insanlar tarafýndan doðrudan yenmez, daha çok sýkýlarak yemeklere, salatalara, içkilere katýlýr. Öyleyse limonu diðer meyvelerden ayýran nedir? Niçin tadý, hayvanlarýn ilgisini çeksin, tohumlarý daðýlabilsin diye tatlý deðildir?

Aslýnda limonun ekþi tadýndan hoþlanan baþta maymunlar olmak üzere birçok hayvan vardýr. Bunlarýn gerçekten ekþi tattan hoþlandýklarý için mi limon yedikleri yoksa vücutlarýndaki C vitamini dengesini saðlamak için içgüdüsel olarak mý böyle davrandýklarý tam bilinmemektedir.

Anayurdunun Hindistan'ýn kuzeybatý kesimleri olduðu sanýlan limon aðaçlarý yüzyýllardýr Güney Asya'da ve Anadolu'da yetiþtirilmektedir. 12. yüzyýlda Araplar tarafýndan Ýspanya'ya götürülmüþ ve oradan tüm Avrupa'ya yayýlmýþtýr. Turunçgillerin en önemli özelliði eski çaðlardan beri insanlar tarafýndan bilinçli olarak yetiþtirilmeleridir.

Turunçgiller ailesinin fertlerini yani limon, portakal, turunç ve greyfurtu ticari olarak sýnýflandýrmak oldukça kolaysa da türlerin bitki bilimi açýsýndan ayýrt edilmesi son derecede güçtür, çünkü günümüzde birbirlerinden kolaylýkla ayýrt edilebilen turunçgiller fertlerinin yüzyýllar boyu melezlenerek nasýl oluþtuklarýný, hele tabiattaki ilk hallerini kestirmek zordur.

Limon aðaçlarý hala üstün nitelikli aðaçlardan alýnan sürgünlerin dayanýklý anaçlarla çapraz þekilde aþýlanmalarý yolu ile çoðaltýlýrlar. Bu iþ için de anaç olarak genellikle tadý ekþi ve acý olan turunç aðaçlan seçilir.

Görünen odur ki, limona ekþilik tabiat tarafýndan verilmemiþtir. Muhtemelen ilk limonlar tatlýydý. Tohumlarýnýn saçýlmasý için artýk hayvanlara ihtiyacý kalmayan limon, insanlar tarafýndan sürekli aþýlanarak istenilen özelliði kazanmasý saðlandý ve ekþi hale getirildi

SAÐLIKTA LÝMON

Dolaþým sorunlarýna limon suyu eðer dolaþým sorunlarýndan yakýnýyorsanýz limon günlük beslenmenizde yer almalý. Her gün yarým limon suyunu ýlýk suya ekleyip balla tatlandýrýn.

Yorgunluða karþý limonata
Spor yapanlar için bir bardak ýlýk suya ilave edilmiþ birkaç damla limon suyu hem susuzluðu gideriyor hem de terleme ile kaybedilen mineralleri geri kazandýrýyor. Özellikle bal ya da þeker eklenmiþ limonata, ani enerji verici etkisiyle spor sonrasý için ideal.

Strese karþý limon yapraðý

Limonun rahatlatýcý etkisi var. Birkaç taze limon yapraðýný 2 bardak suda haþlayýp süzün. Bal ilave edip ýlýk olarak günde birkaç çay bardaðý için. Stresten uzak durmak için limon yapraðý çayý kürünü birkaç hafta devam ettirin.
Ýþtahsýz çocuklara birkaç damla limon suyu
Çocuðunuz iþtahsýz ise yemeklerden önce birkaç damla limon suyu içirin. Bu mideyi etkileyip iþtahýný artýracaktýr.

Hazýmsýzlýða limon çayý
1 limonu dilimleyin ve üzerini örtecek kadar su ekleyip kaynatýn. Süzüp ýlýk olarak için. Ya da sýcak suya birkaç damla limon suyu damlatýp 1 çay kaþýðý þeker ile tatlandýrýn ve 1 hafta boyunca her gün 1-2 bardak sýcak olarak için.

Mide bulantýsýna
Mide bulantýsýndan þikayetçiyseniz 3-4 limonu dilimleyip çaydanlýða alýn. Üzerine 1 litre su ilave edip kaynatýn. Süzüp sýcak olarak için

LÝMON, ÝLAÇ GÝBÝDÝR

Limon ilaç gibidir ve faydasý sayýlamayacak kadar çoktur.

Bunlardan bazýlarý:

• aðýz kokusunu giderir,

• kalp çarpýntýsýný teskin eder,

• balgam yaptýrmaz,

• karaciðerdeki harareti söndürür,

• safrayý söktürür,

• basur hastalýðýna iyi gelir,

• iþtahý arttýrýr, aðrý ve sýzýyý daðýtýr,

• mide bulantýsýný önler,

• cilde sürülünce güzelleþtirir,

• kusmalarý keser,

• yüzdeki çillere faydalýdýr,

• hazmý kolaylaþtýrýr,

• parlatýcý ve temizleyicidir,

• þiþkinliði giderir,

• mürekkep lekesini çýkarýr,

• mideyi kuvvetlendirir,

• kabuðu güvelenmeye engel olur,

• Susuzluðu teskin eder,

• kabuðu yakýlýnca odayý temizler.

Þifanýn bilinçli adresi:   www.herbalistatabay.com